Al 50.000 werknemers delen in de winst van hun werkgever

///Al 50.000 werknemers delen in de winst van hun werkgever

Al 50.000 werknemers delen in de winst van hun werkgever

Meer en meer werkgevers voegen aan het salarispakket van hun medewerkers een stukje variabel toe. Uit het beloningsonderzoek van Vlerick Business School en vacature.com blijkt dat bijna de helft van de werknemers een individuele en/of collectieve bonus krijgt. De vernieuwde winstpremie lijkt die trend te versterken. Een positieve zaak?  

Wordt het een boerenjaar of niet? Voor werknemers die variabele beloning krijgen, is het altijd weer afwachten. Al naargelang hun eigen resultaten, die van het team en/of het bedrijf verdienen zij het ene jaar meer, het andere jaar minder. Bonussystemen zijn er in allerlei maten en vormen. Bij de ene werkgever krijg je aandelenopties, bij de andere kan je kiezen tussen geld, een tablet of een extra storting in het aanvullend pensioen. Ook de bedragen lopen uiteen. De ene werknemer zal op jaarbasis enkele honderden euro’s, de andere enkele duizenden euro’s bovenop het vast loon bijeen verzamelen.

Winstpremie vooral in kleine bedrijven

Een beloningssysteem dat duidelijk aan een opmars bezig is, is winstdeelname. Terwijl in 2017 slechts 54 bedrijven hun werknemers lieten meedelen in de winst, waren dat er in 2018 ineens 738. De plotse doorbraak heeft alles te maken met de hervorming die minister van Financiën Alexander De Croo in 2017 doorvoerde. De winstpremie – zo heet het systeem van winstdeelname sinds 1 januari 2018 – is stukken eenvoudiger toe te kennen dan zijn voorganger, de winstparticipatie. “Als een werkgever aan het einde van een winstgevend boekjaar aan al zijn werknemers hetzelfde bedrag of eenzelfde percentage van het loon wil geven, dan volstaat het om dit in de notulen van de Algemene Vergadering te vermelden”, zegt Isabelle Cornelis, consultant bij HR-dienstverlener SD Worx.

Alles bij elkaar hebben werkgevers in 2018 voor 92,5 miljoen euro aan winstpremies uitgereikt. Naar schatting 50.000 werknemers zouden hun graantje hebben meegepikt. Het zou vooral om werknemers uit kleinere bedrijven gaan. Analyse van SD Worx, dat de lonen van ongeveer een derde van de Belgische bedrijven berekent, leert dat ruim de helft van de werkgevers die het systeem van winstdeling gebruikt, minder dan tien werknemers in dienst heeft. Het bedrag dat werknemers gemiddeld ontvangen, is 920,54 euro. “Daarvan gaat 13,07 procent naar de sociale zekerheid en 7 procent naar de belastingen”, vertelt Cornelis. “Netto houden werknemers dus 744,21 euro over. Dat is meer dan wat ze bij een individuele brutobonus zouden overhouden.”

Alle werknemers profiteren mee

Uitzendgroep en HR-dienstverlener Randstad was één van de 738 werkgevers die in 2018 met het vernieuwde bonussysteem aan de slag ging. “Wij hebben altijd al sterk de nadruk op het collectieve gelegd”, verklaart Luc Steensels, Compensation & Benefits Director. “Samenwerking is volgens ons een van de sleutels van succes. De winstpremie is een uitstekend instrument om die inspanningen te belonen.” Collega Geert Vanherwegen bevestigt: “Gelijkwaardige belangenbehartiging is een van onze beginselen. We vinden het niet meer dan normaal dat onze medewerkers mee van het succes van de groep profiteren. Ik schat dat een gemiddelde consultant vorig jaar via de winstpremie 1.500 euro bruto extra op zak heeft mogen steken.”

Ook die andere collectieve premie, de loonbonus cao 90, blijven Steensels en Vanherwegen gebruiken. “Elk jaar stellen we een aantal scherpe, marktgerichte doelen. Worden die gehaald, dan vloeit een deel van het extra rendement naar de medewerkers terug. De evaluatie gebeurt bij de loonbonus dus op een andere manier dan bij de winstpremie. Niet de groei en het rendement zijn bepalend, wel de targets. Onze werknemers kennen dat als Outperformance Pay.” In 2018 haalde de groep die doelstellingen voor het eerst in jaren niet en kregen de werknemers geen loonbonus cao 90 uitbetaald. “Dat is natuurlijk teleurstellend, maar dat is eigen aan variabele beloning. Als werknemer moet je je ervan bewust zijn dat het ene jaar beter is dan het andere.” Randstad werkt overigens niet alleen met collectieve doelstellingen, ook individueel krijgen werknemers targets mee, zij het in beperkte mate. Het collectieve primeert op het individuele.

Te zien aan de groeiende populariteit van de collectieve bonussen zijn er wel meer bedrijven die zo redeneren. De loonbonus cao 90, die intussen elf jaar bestaat, overtuigt elk jaar meer werkgevers. Uit cijfers die De Tijd bij minister van Werk Kris Peeters opvroeg, blijkt dat bedrijven vorig jaar voor 725 miljoen euro aan collectieve prestatiegebonden bonussen hebben uitbetaald, tien procent meer dan in 2017. De komst van de winstpremie heeft dus niet tot een verschuiving geleid.

Gemotiveerder?

Dat een behoorlijk aantal werknemers in Vlaanderen variabel beloond wordt, kwam ook in de Beloningsenquête van vacature.com en Vlerick Business School naar boven. 45 procent van de 3.600 loontrekkenden in de studie gaf aan een variabel loon te ontvangen, waaronder niet alleen managers (72%) en experts (50%) maar ook arbeiders (25%) en uitvoerende bedienden (37%). Arbeiders krijgen vaker een collectieve in plaats van een individuele bonus, bij de experts en de managers is het net andersom. Bij die laatste groep wordt ook vaker een combinatie van individuele en collectieve criteria gehanteerd. Bij uitvoerende bedienden (34%) en arbeiders (14%) is dat een stuk minder.

Of collectieve bonussen een verschil maken voor de motivatie van de werknemers, valt uit de studie van vacature.com en Vlerick niet afleiden. “Uit eerder onderzoek weten we wel dat winstdeling tot een positievere houding en tot minder vrijwillig verloop leidt”, reageert professor Xavier Baeten van Vlerick. “Daar is weliswaar één belangrijke voorwaarde aan verbonden: we zien dit effect alleen als er in de organisatie een participatieve cultuur heerst, als medewerkers zich met andere woorden betrokken voelen.” Dat laatste ervaart ook Geert Vanherwegen van Randstad: “Hoe duidelijker wij over de resultaten en de bonussen communiceren, hoe meer goesting er is om ervoor te gaan. Het hele jaar door krijgen wij van werknemers vragen over de bonussen. ‘Hoe staat het ervoor?’, willen ze weten. Het houdt hen duidelijk bezig.”

Volgens de beloningsenquête is het enthousiasme voor winstdeling het grootst bij werknemers met een hoge anciënniteit. Ook wie in een baremiek verloningssysteem werkt en zijn loon dus met vaste stappen ziet stijgen, is vaker voorstander van winstdeling dan wie in een prestatiegebonden systeem werkt. Volgens professor Baeten is een combinatie van individuele en collectieve variabele beloning de beste keuze. “Leg je te veel nadruk op individuele prestaties, dan denken werknemers te veel aan zichzelf. Overheerst het collectieve, dan loop je het risico dat je beste werknemers gefrustreerd raken en andere horizonten opzoeken.”

Stof tot discussie

De evolutie naar meer variabele beloning, beschouwt Baeten als positief. “Ons loonhuis vandaag is te veel op automatische loonstijgingen gebouwd. Zelfs al gaat het niet goed en kunnen bedrijven het zich niet permitteren, dan nog vinden we in België dat de salarissen moeten stijgen. Dat is tegen alle logica in. Eigenlijk zouden werkgevers de lonen pas mogen optrekken als er ook effectief winst is, als ze het met andere woorden ook echt aan kunnen. Ik pleit dus voor een tragere evolutie van het vast loon en een groter aandeel aan variabel loon. De komst van de winstpremie juich ik toe.”

De vakbonden zijn er minder gelukkig mee. Zij hebben liever een hoger brutoloon in plaats van een winstpremie. “Want dat geeft zekerheid en stelt ook de sociale rechten veilig”, zei ACV-voorzitter Marc Leemans aan Belga in reactie op de cijfers van minister De Croo. Collega Miranda Ulens van het ABVV trad hem bij. Zij wees erop dat door de toename van de variabele beloning de financiering van de sociale zekerheid onder druk komt. “Winstpremies worden niet in rekening gebracht voor de berekening van je vakantiegeld of je pensioen. Maar dit soort voordelen wordt wel meegeteld bij de berekening van de loonkostevolutie, waardoor ze toekomstige loonmarge opeten.”

Hoe werkt de winstpremie?

  • Je werkgever kan elkaar jaar opnieuw beslissen of hij (een deel van) de winst met de werknemers wil delen. Het is dus niet omdat je het ene jaar een winstpremie kreeg dat dat het volgende jaar ook zo zal zijn. Cruciale voorwaarde is dat je baas het jaar met winst afsloot.
  • Bij de winstpremie vallen álle werknemers in de prijzen, los van hun anciënniteit of rol in het bedrijf. Zowel arbeiders, bedienden als managers krijgen een deel van de koek.
  • Hoeveel je krijgt, hangt volledig van je baas af. Hij beslist welk deel van de winst hij aan jou en je collega’s schenkt. De premie mag sowieso niet meer dan 30 procent van de totale loonmassa bedragen.
  • Ofwel geeft je baas aan iedereen hetzelfde bedrag of percentage van het brutoloon (= identieke winstpremie), ofwel varieert hij al naargelang de functie, graad, anciënniteit, loonschaal, vergoedings- of opleidingsniveau (=gecategoriseerde winstpremie).
  • Op de winstpremie betaal je als werknemer 13,07 procent socialezekerheidsbijdrage en 7 procent belastingen.

Hoe werkt de loonbonus cao 90?

  • Werkt je baas met de loonbonus cao 90, dan zal hij met jou en je collega’s – vaak een team of een afdeling – een aantal duidelijk aflijnbare en meetbare doelstellingen afspreken. Dat kunnen commerciële maar ook niet-commerciële doelstellingen zijn, zoals stiptheid, het behalen van ISO-normen, daling van het aantal arbeidsongevallen….
  • Behalen jullie de doelen binnen de afgesproken termijn, dan betaalt je werkgever de loonbonus uit.
  • De collectieve loonbonus mag niet hoger dan 3.383 euro bruto zijn (per werknemer, per jaar).
  • Omdat de loonbonus vrijgesteld is van belastingen, is hij voor de werknemer net iets voordeliger dan de winstpremie (vertrekkend van eenzelfde brutobedrag). Er gaat wel nog altijd 13,07 procent af voor de sociale zekerheid.

Artikel eerder verschenen op hln.be en in vacature.com magazine.

2019-06-11T09:58:27+00:00 12/04/19|Categories: Vacature|Tags: |Reacties uitgeschakeld voor Al 50.000 werknemers delen in de winst van hun werkgever